Siamak Fereidooni
Data Architecture Engineering
اکثر کسانی که با هوش مصنوعی مینویسند، در حد همان پرامپتهای آشنا متوقف میمانند: «به من پنج پلات بده»، «این متن را احساسیتر کن». اما نشست تخصصی «معماری داستان با هوش مصنوعی» که در سرای اهل قلم خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد، رویکردی کاملاً متفاوت را مطرح کرد: طراحی پروتکلهای چندلایهای که هوش مصنوعی را از یک چتبات پاسخگو، به یک موتور اجرای پروتکل تبدیل میکند (گزارش ایسنا, ایبنا).
مطالعه موردی: پروتکل ممیزی رمان «دایدالوس»
بهجای درخواستی مثل «داستان را ویرایش کن»، من توضیح داد که برای رمان تاریخی «دایدالوس» پروتکلی چندصدبندی طراحی شده که هوش مصنوعی موظف است بدون هیچ انحرافی و بدون حذف هیچ مرحلهای اجرا کند. در هر فصل، این پروتکل همزمان موارد زیر را بررسی میکند:
- تحلیل ساختار روایت و ریتم داستان
- تحلیل تاریخی و باستانشناسی (برای رمانی با بستر عصر برنز)
- بررسی ناسازگاریهای تاریخی و منطقی اجرای یک «تیم قرمز» (Red Team) برای نقد بیرحمانه اثر
- بررسی استدلالهای پنهان و تحلیل بردارهای روایی
- کنترل کیفیت نهایی خروجی
نکته کلیدی: هیچکدام از این مراحل حذف یا کموزن نمیشود. طبق گفته فریدونی، بیش از ۲۰۰ قانون بهصورت همزمان روی هر جمله اعمال میشود و برای هر تصمیم، دلیل مستند تولید میشود، یعنی خروجی از ابتدا قابلیت ممیزی دارد.
چرا این متفاوت از پرامپتنویسی معمولی است؟
تفاوت اصلی در جایگزینی «احتمال» با «ساختار» است. سیامک بویری، در معرفی اپلیکیشنی که طراحی کرده بود گفت سیستم آنها بر پایه ارتباطات کار میکند، نه صرفاً پیشبینی آماری کلمه بعدی. در این معماری، هر شخصیت شبیهسازیشده محدودیت، سبک تفکر و حتی امکان امتناع دارد، برای نمونه میتواند بگوید «نمینویسم» و کسی نمیتواند آن را مجبور کند.
از نظر معماری سیستم، بویری اشاره کرد که هر شخصیت در این پلتفرم لایهای از «کارمندان» فرعی دارد: متن ورودی را پردازش میکنند، خروجیهایشان به یک لایه سردبیری میرسد، و پس از پالایش، نسخه نهایی تحویل داده میشود، معماریای شبیه یک خط تولید چندمرحلهای، نه یک فراخوانی تکی مدل زبانی.
محدودیتهای شناختهشده
طبق آنچه در کارگاه مطرح شد، هوش مصنوعی در این معماری هنوز فاقد تجربه زیسته، نیت مستقل و قضاوت اخلاقی است. میتواند الگوهای مرتبط با مفاهیمی مثل خشونت یا انتقام را شناسایی کند، اما اینکه این مفاهیم برای انسان چه معنایی دارند، همچنان پرسشی است که فقط نویسنده میتواند پاسخ دهد. به همین دلیل، طراحی قواعد پروتکل، تفسیر خروجی، و تصمیم درباره پذیرش یا رد هر پیشنهاد، در این معماری بهطور صریح بر عهده انسان باقی میماند.
در همین موضوع بخوانید:
- چگونه نبوغ کار میکند؟ از شکسپیر تا هوش مصنوعی
- نویسنده و هوش مصنوعی: درسی از شبکه خلاقانه شکسپیر برای رماننویسان امروز
- تحلیل هزینه-فایده هوش مصنوعی در تولید محتوای ادبی
گزارش کامل این نشست را همچنین در ایبنا بخوانید یا در کانال یوتوب ما تماشا کنید.
نوشته: سیامک فریدونی
